Dr Elham Aziz

Stump appendicitis
یوه نادره ناروغي ده چې د اپنډیکس له جراحي کولو وروسته رامنځته کېدای شي. کله ناکله د عملیاتو پر مهال د اپنډیکس یوه کوچنۍ برخه پاتې شي. که دغه پاتې شوې برخه بندېږي، مکروبي شي یا پړسوب پکې پیدا شي، نو د عادي اپنډیسایټس په څېر نښې رامنځته کوي، لکه د خېټې د ښي لوري په لاندې برخه کې درد، زړه بدوالی، کانګې او تبه. ځکه چې ناروغ مخکې اپنډیکس ایستلی وي، ډاکټران ښايي په لومړي سر کې دا تشخیص په پام کې ونه نیسي، چې له امله یې تشخیص ځنډېدلی شي. د ناروغۍ ژر پېژندنه او درملنه د جدي عوارضو لکه د انتان د خپرېدو او د پاتې اپنډیکس د چاودېدو د مخنیوي لپاره ډېره مهمه ده.
زموږ ننی ناروغ چی څلور کاله وړاندی ورته اپندکتومی ترسره و
سوی بیاځلی ورته د خیټی ښی طرف درد او زړه بدوالي او بی اشتهایی پیدا سوی وه مریض مو په وخت تشخیصاو عملیات ترسره کړ اوس مهال یی صحت روغ دی الحمدلله

د اپنډېکس د عملیاتو ځنډول خطرناک کېدای شي، ځکه چې التهاب او انتان د وخت په تېرېدو سره زیاتېږي. که درملنه وځنډېږي، اپنډېکس وچاودی او انتان د خېټې نورو برخو ته خپور شي. دا حالت د شدید درد، جدي ناروغۍ، اوږدې بسترۍ او د رغېدو د اوږدې مودې لامل ګرځي. له همدې امله، د اپنډېکس پر وخت عملیات معمولاً سپارښتنه کېږي ترڅو د دې خطرناکو عوارضو مخه ونیول شي او ناروغ ژر روغ شي.
(زموږ ننی مریض چی له لری پرتو سیمو (د غور له ولایت څخه مراجعه کړی وه او پر مریضی یی څلور ورځی تیری سوی وی
او د اپندکس التهاب یی ډیر پرمختللی وو مریض ته Appendectomy.
عملیات ترسره او په ښه صحت سره مرخص سو

د لوی اختر په ورځو کې د خلکو لپاره مهمې روغتیايي سپارښتنې:
غوښه ښه پخه او پاکه وساتئ، ترڅو د معدې او کولمو میکروبونه او ناروغۍ رامنځته نه شي.
له خامې غوښې سره د تماس نیولو وروسته لاسونه په اوبو او صابون ومینځئ.
ډېر غوړ، سره کړي خواړه او خواږه شیان کم استعمال کړئ.
کافي اوبه وڅښئ، په ځانګړي ډول په ګرمه هوا کې.
د قربانۍ پر مهال له چړو او وسایلو سره احتیاط وکړئ ترڅو ټپونه رامنځته نه شي.
زاړه خلک، د شکر، فشار او زړه ناروغان دې خپل درمل پر وخت استعمالوي.
د خوراک او چاپېریال پاکوالي ته پام وکړئ.
د اختر اصلي پیغام د یو بل مرسته، مینه او اعتدال دی.
اختر مو مبارک شه خدای د وکړی چی له صحت او عافیت څخه ډک اختر ولری.

قدرت که نیست مردن ز زندګیست خوشتر
صد بار سر بریده بهتر که پر بریده
کلیم کاشانی

کله چې په صفرا کڅوړه کې ډبرې جوړې شي او د صفرا لاره بنده کړي، نو کڅوړه پړسېږي او پکې التهاب پیدا کېږي. که دا حالت دوام وکړي، د کڅوړې دیوال کمزوری کېږي او حتی سوری پکې رامنځته کېدای شي. د دې له امله صفرا، چرک او کله ناکله ډبرې شاوخوا سیمو ته خپرېږي. ډېر وخت دا مواد د بدن له خوا محدود ساتل کېږي او د کڅوړې ترڅنګ یو چرکینه ټولګه یا ابسی جوړېږي، خو کله کله دا مواد ټول نس ته خپرېږي چې خطرناک حالت پیریټونایټس جوړوي. ناروغ ته سخت د ښي اړخ د نس درد، تبه، کمزوري او د بدن عمومي حالت خرابوالی پیدا کېږي.
د دې ستونزې معلومولو لپاره ډاکټران عموم سیټی سکن کاروي تر څو وګوري چې کڅوړه سوری شوې او چرک یا مایع راټوله شوې ده. درملنه یې بېړنۍ ده: انټي بیوټیکونه ورکول کېږي او بیا جراحي ته اړتیا وي. په ډېرو پېچلو حالاتو کې خلاص عملیات ترسره کېږي، یعنې صفرا کڅوړه د نس د پرې کولو له لارې ایستل کېږي او چرک هم پاکېږي.
خو دا عملیات اسانه نه وي، ځکه چې دننه ډېر التهاب او پړسوب وي، نسجونه نازک او ژر څیرېدونکي وي، او عادي جوړښتونه سم نه ښکاري. دا کار د وینې بهېدو او د صفرا د لارو د زیان خطر زیاتوي. کله کله جراح مجبوره شي چې عملیات په احتیاط سره نیمګړی ترسره کړي تر څو د ناروغ ژوند خوندي وساتي.
زموږ د نن ورځی مریض هم ورته ستونزه درلوده چی په بریالیتوب سره ورته عملیات تر سره سو.

واریکوسیل هغه حالت ته ویل کېږي چې د خصیو رګونه لوی، پړسیدلي او تاو شوي شي، لکه د پښو د وریدونو پړسوب. دا رګونه د “پامپینیفورم پلیکسس” په نوم د وریدونو یوه شبکه ده، چې عادي حالت کې د خصیو تودوخه سمه ساتي او د وینې جریان تنظیموي، څو د سپرم جوړېدو لپاره مناسب چاپېریال برابر شي. کله چې دا رګونه خراب کار وکړي، وینه پکې بندېږي او سیمه ګرمه شي، چې دا کولی شي د درد سبب شي او ځینې وخت د نطفې (سپرم) په کیفیت هم اغېز وکړي. که نښې ډېرې نه وي، ډېری وخت درملنې ته اړتیا نه وي، خو که ستونزه زیاته شي، جراحي درملنه کېږي. په دې عملیاتو کې ډاکټر دا لوی شوي رګونه بندوي یا پرې کوي، څو وینه نورمال رګونو ته ولاړه شي او فشار کم شي، چې په نتیجه کې درد کمېږي او د بارورۍ ښه کېدو کې مرسته کولی شي.
زموږ ننی مریض هم وریکوسیل او د چپ طرف مغبنی چره درلوده چی دواړه عملیاتونه یو ځای په بریالیتوب ترسره سول

د تخمدان کیستونه هغه د مایعاتو ډک کوچني کڅوړې دي چې د ښځو په تخمدانونو کې جوړېږي. دا ډېر عام دي، په ځانګړي ډول د هغو ښځو کې چې لا هم میاشتنی عادت لري. اکثره وخت دا کیستونه خطرناک نه وي او خپله په خپله له منځه ځي، پرته له دې چې کومه درملنه ورته وشي.
ډېر کیستونه د ښځې د عادي میاشتني دورې په جریان کې جوړېږي، خو ځینې نور یې د بېلابېلو لاملونو له امله رامنځته کېږي. ځینې ښځې هېڅ نښې نښانې نه احساسوي، خو ځینې نورې کېدای شي د نس په ښکته برخه کې درد، پړسوب یا ناراحتي ولري.
په عمومي ډول، د تخمدان کیستونه جدي ستونزه نه وي، خو که چیرې لوی شي، وچوي یا تخمدان تاو کړي، نو بیا سخت درد پیدا کولای شي او طبي پاملرنې ته اړتیا لري. ډاکټران معمولاً دا کیستونه د الټراسوند له لارې ګوري او یوازې
هغه وخت درملنه کوی چی اړتیا وی.
زموږ د نن ورځی مریض چی اپندکس یی التهابی وو مریض په ښی طرف تخمدان کی کیست هم موجود وو چی مریض ته
Appendectomy+cystectomy
علمیات ترسره سول

پیلونیډل ساینس (Pilonidal Sinus) یوه عامه ناروغی ده چې اکثره د ملا په لاندې برخې کې رامنځته کیږی. دا حالت هغه وخت پیدا کیږی کله چې ویښتان د پوستکي لاندې ننوخي او infection یا انتان جوړ کړي، چې له امله یی درد، پړسوب، سوروالی او کله ناکله چرک خارجیږی. دا ناروغي په هغو کسانو کې لیدل کیږي چې ډیر وخت ناسته کوي، لکه ډریوران او د دفتر کارکونکی، او په ځوانو نارینه وو کې یې کچه لوړه وي. په شروع کې درملنه کیدای شي د Antibiotics او ساده drainage په وسیله وشي، خو که حالت مزمن شي یا بیا بیا تګرار شي، نو جراحي ته اړتیا پیداکیږي. په حراحي درملنه کی sinus tract په بشپړه توګه لرې کیږي (excision) او بیا زخم خلاص پریښودل کیږي تر څو په تدریجي ډول جوړ شي، یا په مستقیم ډول تړل کیږي (primary closure).په ځینو حالاتو کې flap procedures هم کارول کیږي تر څو د بیا راتګ مخه ونیول شي. د مخنیوي لپاره پاکوالی ته پام کول، د هغه ځای پاک او وچ ساتل، د اضافی ویښتانو لرې کول او د اوږدی مودې ناسته کمول ډیر مهم دي.زمونږ د نن ورځي case هم دغه مشکل درلود چې د LUMBERG FLAP پروسیجر په بریالیتوب سره ورته ترسره شو.