Nodar Topuridze/ Psychology

უხმო, დამშვიდებული ცხოვრებით მაშინ ცოცხლობ, როდესაც გრძნობებით, საქმეებითა და უჩუმარი აღქმებით არსებობ და აუცილებლად ვიღაც გულისყურით გისმენს ...

შურისძიება რთული ეგზისტენციალური და ენერგეტიკული ფენომენია, ვიდრე უბრალოდ „ბრაზის ამოფრქვევა“.
​როდესაც ადამიანი ტრავმირებულია, კონტაქტის ციკლი სრულიად ირღვევა.
​შურისძიება, ნეკროფილური (მკვდარი) ენერგიაა, რადგან ცოცხალი, აწმყოში არსებული კონტაქტი შეუძლებელია, შურისძიება ცდილობს აღადგინოს ეს ციკლი გასულ დროში (წარსულში). ეს არის მცდელობა, შეიცვალოს ის, რაც უკვე მოხდა, რაც ენერგეტიკულად შეუძლებელია.
​შურისძიება, არ არის ფიქსირებული სტრუქტურა, ის არის პროცესი.
​შურისძიების მდგომარეობაში ტკივილი და შეურაცხყოფა ქმნის აუტანელ სომატურ და ემოციურ აფექტს.
​პიროვნულობის დეგრადაციას. პიროვნული იდენტობა იკუმშება და დადის ერთ ფორმულამდე: „მე ვარ ის, ვისაც ავნეს“ ან „მე ვარ ის, ვინც პასუხი უნდა აგებინოს“.
​ადამიანი კარგავს არჩევანს, Ego-ს აღარ შეუძლია ახალი არჩევანის გაკეთება (აქ-და-ახლა ცხოვრება), ის მთლიანად ემორჩილება ავტომატურ, აკვიატებულ იმპულსს. ადამიანი კარგავს სპონტანურობას და ხდება საკუთარი შურისძიების ტყვე.
​​შურისძიება არ არის მხოლოდ ერთი ნევროტული მექანიზმი — ეს არის რამდენიმე პრექონტაქტული ბლოკის რთული კვანძი.​სიღრმისეული ჭეშმარიტებაა, რომ ადამიანი გეგმავს შურისძიებას არა იმიტომ, რომ სხვისი ტკივილი სურს, არამედ იმიტომ, რომ საკუთარი ტკივილის პირისპირ მარტო დარჩენის ეშინია. შურისძიება არის ფარი საკუთარი უსუსურობის, გლოვისა და დანაკარგის გაცნობიერების წინააღმდეგ.
​ეგზისტენციალურ პარადოქსს წარმოადგენს, ის, რომ შურისძიება არის საკუთარ ცხოვრებაზე პასუხისმგებლობის აცილება-
​სანამ ჩემი ცენტრალური ფიგურა შურისძიებაა, ჩემი ცხოვრების შინაარსს განსაზღვრავს სხვა (ის, ვინც მაწყენინა).
​მე საკუთარ ავტონომიასა და თავისუფლებას ვუთმობ სხვას. ჩემი მომავალი ხდება წარსულის რეპლიკაცია.
​შურისძიება არის ილუზია, რომ სხვისი დასჯით ჩემი ტრავმა გაქრება. თუმცა სხვისი ფიგურის დანგრევით შენი საკუთარი ღია ჭრილობა ვერ დაიხურება.
​როდესაც ბრაზის პირველი ტალღა გადაივლის, მის ქვეშ ყოველთვის აღმოჩნდება პირველადი ემოცია — უსუსურობა, ტკივილი, დანაკარგი, შიში. ამ ეტაპზე ხდება გლოვა (Grief work). ადამიანი აღიარებს: „ეს მართლაც მოხდა. ეს იყო უსამართლო. მე ეს მატკინეს და მე ვერ შევძლებ წარსულის შეცვლას.“
როდესაც ტკივილი განცდილი და ინტეგრირებულია, შურისძიების საჭიროება ქრება. ის ენერგია, რომელიც იხარჯებოდა წარსულზე და აკვიატებულ ფანტაზიებზე, უბრუნდება საკუთარ პიროვნებას. ადამიანი ხელახლა იძენს არჩევანის თავისუფლებას — როგორ იცხოვროს თავისი ცხოვრებით აქ და ახლა.

gnothi seauton (nosce te ipsum)
შეიცან თავი შენი...

საკუთარი თავის პოვნა ნიშნავს იმის გაცნობიერებას, თუ რა ხდება ჩემს თავს ახლა — რას ვგრძნობ ფიზიკურად (სხეულებრივად), რა ემოციები მაქვს და რა საჭიროებები მამოძრავებს მოცემულ მომენტში. ადამიანი ხშირად „დაკარგულია“ წარსულზე დარდსა თუ მომავალზე შფოთვაში; საკუთარ თავთან დაბრუნება კი მიმდინარე გამოცდილებასთან დაკავშირებაა. საკუთარი თავის ძებნა არის უნარი, ადამიანმა თავისი განცდების, სურვილებისა და ქაოსის ფონიდან გამოკვეთოს მთავარი ფიგურა — თავისი აქტუალური, ჭეშმარიტი საჭიროება. არა ის, რაც სხვებს უნდათ მისგან, არამედ ის, რაც მას სჭირდება რეალურად.
​საკუთარი თავის ძებნის პროცესში ის სწავლობს წინააღმდეგობების ამოცნობას.
​საკუთარი თავი არ არის მყარი, ერთხელ და სამუდამოდ მოცემული სკულპტურა, რომელიც უნდა „იპოვო“. თავი არის პროცესი, რომელიც იქმნება ყოველ წამს, გარემოსთან კონტაქტში. საკუთარი თავის პოვნა ნიშნავს არჩევანის გაკეთებას,
​და ნებაყოფლობით პასუხისმგებლობას ამ არჩევანზე, აგრეთვე საკუთარ გრძნობებზე და იმაზე, თუ ვინ ვარ ახლა, ნაცვლად იმისა, რომ ვიყო სხვების მოლოდინების ანარეკლი.
​მოკლედ რომ ვთქვათ, საკუთარი თავის ძებნა არის ილუზიებისგან გათავისუფლების, საკუთარ საზღვრებზე დაკვირვებისა და ნამდვილ მოთხოვნილებებთან კონტაქტის აღდგენის პროცესი.

ნუ გახდი სხვათა შეხედულებებს საკუთარი სახის სარკედ.
არ დაგავიწყდეს, ყველა საკუთარი პრიზმიდან იმზირება და თუ საკუთარი თავის შესახებ სხვის შეხედულებებს გაიხდი საზომად, ჯადოსნური სარკეების ოთახში აღმოჩნდები, სადაც ხან გვაჯი იქნები და ხან კიდევ ცალფეხა ყანჩა.

ცოტაოდენი იუმორი )

თერაპევტი: ისევ ესაუბრები საკუთარ თავს?
კლიენტი: არა, გაბუტულები ვართ.

პარადოქსებიდან ...

ადამიანი ეძებს უკვდავებას და პოულობს კიდეც მათ საკუთარი ტანჯვების უკვდავებაში. მაშასადამე უკვდავება არსებობს ტანჯვის უკვდავებაში, რომლის მიზეზი საბოლოო ფატალიზმია.

ეგზისტენციალური ფსიქოლოგიის გადმოსახედიდან, მეხსიერება არ არის უბრალოდ „ფაილების არქივი“ — ის არის ყოფიერების, პასუხისმგებლობისა და შფოთვის ცოცხალი წყარო.
​ეგზისტენციალიზმის მთავარი პოსტულატია- ადამიანი განწირულია თავისუფლებისთვის. ყოველ წამს ჩვენ ვაკეთებთ არჩევანს, რაც ნიშნავს, რომ სხვა ალტერნატივებს ვკლავთ.
​მეხსიერება ინახავს ჩვენს მიერ დაშვებულ შეცდომებს, ხელიდან გაშვებულ შესაძლებლობებს და სხვებისთვის მიყენებულ ტკივილს.
​წარსულის შეცვლა შეუძლებელია, რაც ბადებს ეგზისტენციალურ დანაშაულის გრძნობას „მე შემეძლო სხვაგვარად მოვქცეულიყავი, მაგრამ ეს არ ან ვერ გავაკეთე“. ეს ტვირთი ყოველდღიურად მოგვყვება.
​მეხსიერების გარეშე ჩვენ არ ვიცით, ვინ ვართ. თუმცა, ეს იდენტობა ხშირად ტრავმებზე, დანაკარგებსა და იმედგაცრუებებზეა აგებული. ადამიანს უწევს ატაროს არა მხოლოდ ის, ვინც დღეს არის, არამედ ყველა ის „ძველი მე“, რომელიც ოდესღაც იყო — თავისი სისუსტეებითა და მარცხით. ამ ისტორიის მუდმივი რეპროდუქცია გონებაში უდიდეს ენერგიას მოითხოვს.
​ეგზისტენციალური ფსიქოლოგია დიდ ყურადღებას აქცევს სასრულობასა და დანაკარგს. მეხსიერება არის ხიდი იმასთან, რაც უკვე აღარ არსებობს — საყვარელი ადამიანები, ბავშვობა, წარსული ილუზიები თუ სტატუსი.
​მეხსიერება გვაიძულებს, აწმყოშიც კი განვიცადოთ იმის არარსებობა, რაც ერთ დროს ჩვენი ცხოვრების აზრი იყო. ეს არის მუდმივი, ჩუმი გლოვა.
​მეხსიერება არის იმის მტკიცებულება, რომ დრო მიდის და მას ვერ დავაბრუნებთ. ის გვახსენებს ჩვენსავე სასრულობას (სიკვდილის შფოთვას). ყოველი მკაფიო მოგონება შორეული წარსულიდან არის სიგნალი: „დრო გადის, შენ იცვლები, აღარაფერი განმეორდება“.
​ხშირად წარსულის მძიმე გამოცდილება (ტრავმები) ფილტრავს იმას, თუ როგორ ვხედავთ აწმყოსა და მომავალს. ეგზისტენციალური თერაპევტები აღნიშნავენ, რომ ადამიანი, რომელიც ზედმეტად არის ჩაფლული წარსულში, კარგავს აქ და ახლა ყოფნის უნარს. ის მომავალს უყურებს არა როგორც ახალ შესაძლებლობას, არამედ როგორც წარსულის ტკივილის პოტენციურ განმეორებას.
​ვიქტორ ფრანკლის მიხედვით, გამოსავალი მეხსიერების წაშლაში კი არა (რაც შეუძლებელია), არამედ მისთვის აზრის მინიჭებაშია. ტვირთი მსუბუქდება მაშინ, როდესაც წარსულის ტანჯვას ან შეცდომას აღვიქვამთ არა როგორც განაჩენს, არამედ როგორც გაკვეთილსა და გამოცდილებას, რომელმაც დღევანდელ მე-მდე მოგვიყვანა.

ადამიანის მიერ ტკივილის შიში ბევრად უფრო ღრმა ფენომენია, ვიდრე უბრალოდ ბიოლოგიური თვითგადარჩენის ინსტინქტი.
​როდესაც ადამიანი განიცდის ტკივილს (ფიზიკურს ან ემოციურს), ეს ტკივილი მომენტალურად ხდება დომინანტური „ფიგურა“, რომელიც მთლიანად შთანთქავს „ფონს“ (ცხოვრების სხვა ასპექტებს, სიხარულს, გეგმებს).
​ადამიანებს ეშინიათ ტკივილის, რადგან ის ართმევს მათ არჩევანის თავისუფლებას – ტკივილი აიძულებს ცნობიერებას, ყურადღება გაამახვილოს მხოლოდ მასზე და ადამიანი კარგავს კონტროლს საკუთარ ყურადღებაზე.
ადამიანის ფსიქიკა ყოველთვის ისწრაფვის ვითარებათა დასრულებისკენ ჰარმონიისა და მთლიანობისკენ.
​ტკივილი კი აღიქმება, როგორც ორგანიზმის მთლიანობისა და სტაბილურობის დარღვევა. ის არის სიგნალი, რომ სისტემაში რაღაც მწყობრიდან გამოვიდა. თუ ტკივილი ქრონიკულია ან წარსულ ტრავმას უკავშირდება, ის ხდება „დაუსრულებელი საქმე“, რომელიც მუდმივად ენერგიას ართმევს ადამიანს. შიში არის რეაქცია იმ გაურკვევლობაზე, რომ ეს მთლიანობა შეიძლება ვეღარასოდეს აღდგეს.
​ძლიერი ტკივილის დროს კონტაქტის საზღვარი იკუმშება. ადამიანი ფსიქოლოგიურად „იკეტება“ საკუთარ სხეულში, წყდება გარე სამყაროს და ვეღარ ახდენს ჯანსაღ რეაგირებას გარემო სტიმულებზე.
​ორგანიზმს აქვს ბუნებრივი უნარი, თავად დაიკმაყოფილოს საჭიროებები და აღიდგინოს წონასწორობა (ჰომეოსტაზი). ტკივილი ხშირად მიანიშნებს იმაზე, რომ ორგანიზმული თვითრეგულაციის მექანიზმმა ვერ გაუძლო გარემოს ან შინაგან წნეხს. შიში არის უმწეობის განცდა იმის წინაშე, რომ საკუთარი სხეული ან გონება ვეღარ უმკლავდება სიტუაციას.
​ადამიანებს ეშინიათ არა უბრალოდ ფიზიკური უსიამოვნო შეგრძნების, არამედ იმ ქაოსის, იზოლაციისა და მთლიანობის დაკარგვის, რომელიც ტკივილს თან სდევს. ტკივილი შლის ჩვენს მიერ აგებულ სტაბილურ სამყაროს და მის ნანგრევებში გვტოვებს.

ბევრი ფსიქოლოგის აზრით, ძალაუფლების წყურვილი პირდაპირ კავშირშია ეგზისტენციალურ შიშებთან და გაურკვევლობასთან.
​არაპროგნოზირებად სამყაროში ადამიანს აქვს ბუნებრივი მოთხოვნილება, აკონტროლოს თავისი გარემო, რათა თავი უსაფრთხოდ იგრძნოს.
​რაც უფრო მეტი ძალაუფლება აქვს ადამიანს, მით მეტად ჰგონია (ხშირად ილუზორულად), რომ მისი ცხოვრება, მომავალი და უსაფრთხოება დაცულია.
​სტატუსი და ძალაუფლება აღიქმება, როგორც საუკეთესო თვითგადარჩენის გარანტი.
​ფსიქოლოგიაში ძალაუფლების წყურვილი ხშირად არის ღრმა ემოციური დეფიციტის, შიშის, აღიარების სურვილის ან უსაფრთხოების ძიების შედეგი, რომელიც ადამიანს გარესამყაროსა და სხვების კონტროლისკენ უბიძგებს.

იცოცხლე ვიდრე ცოცხალი ხარ! ვიდრე ისევ ფეთქავს ცხელი გული ...

"მე, ოზიმანდია, მეფეთ მეფე ვარ გარდასული,
ძლიერნო ამა ქვეყნისანო, შეძრულნო შურით!
წარმავალია ყოველივე ამ ქვეყნად, იმცნეთ, –
მხოლოდ უდაბნო გაჭიმულა თვალუწვდენ სივრცედ".

პერსი ბიში შელი