Ak Yousafzai

...عبدالغفار خان باچا خان

باچا خان د عدم تشدد د لارې ستر مبارز وو. هغه د “خدایي خدمتګار” په نوم یو نهضت جوړ کړ چې موخه یې د پښتنو د حقونو دفاع، د تعلیم خپرول او د ظلم په وړاندې د سولې له لارې مبارزه کول وه. د ده تر ټولو لویه کارنامه دا وه چې پښتنو ته یې د سولې، زغم او تعلیم پیغام ورکړ او نړۍ ته یې وښوده چې پښتانه یوازې د تورو نه، بلکې د قلم او عدم تشدد له لارې هم مبارزه کولی شي

Ak Yousafzai

دلته د عبدالغفار خان بابا (باچا خان) د ژوند په اړه یو ښکلی او مفصل مضمون دی:

---

عبدالغفار خان بابا – د سولې او عدم تشدد ستر لارښود

عبدالغفار خان، چې د باچا خان، فخرِ افغان او سرخ پوش مشهوري نومونه لري، د پښتنو په تاریخ کې هغه روښانه ستوری دی چې د علم، سولې او انسانیت د رڼا مشعل یې په لاس کې نیولی و. هغه نه یوازې د پښتنو د حقونو لپاره مبارزه وکړه، بلکې د ټولې نړۍ د سولې او ورورولۍ لپاره یې خپل ژوند وقف کړ.

ماشومتوب او زده کړې

باچا خان د ۱۸۹۰م کال د فبرورۍ په ۶مه د خیبر پښتونخوا په اتمانزو کلي کې وزېږېد. د ځوانۍ له وخته یې د تعلیم ارزښت درک کړ او غوښتل یې چې پښتانه له جهالت او بې علمۍ څخه وژغوري. په همدې لاره کې یې د خپلو خلکو د زده کړې لپاره لومړني ښوونځي جوړ کړل.

د خدمت لارې ته ګام ایښودل

هغه په دې باور و چې د یوې ټولنې پرمختګ د تعلیم او اخلاقو په لوړوالي کې دی. په ۱۹۲۱م کال کې یې د انجمن اصلاح الافاغنه ټولنه جوړه کړه چې موخه یې د پښتنو د فکر، اخلاقو او سواد لوړول وو. وروسته یې د عدم تشدد فلسفه د پښتنو په منځ کې خپره کړه.

د خدایي خدمتګار تحریک

په ۱۹۲۹م کال کې یې د خدایي خدمتګار تحریک بنسټ کېښود چې د سرخ پوشانو په نوم شهرت لري. دغه خوځښت د برتانوي استعمار پر وړاندې د سولې له لارې مبارزه کوله. باچا خان تل ویل:

> “زه د تاوتریخوالي پر ځای د زړورتیا، مینې او خبرو اترو لارې غوره ګڼم.”

د برتانوي استعمار پر وړاندې مبارزه

باچا خان د مهاتما ګاندي ملګری و او د هند د ازادۍ غورځنګ کې یې مهم رول ولوباوه. د دې مبارزو له امله هغه څو ځله د برتانوي استعمار په زندانونو کې کلونه کلونه تېر کړل. د قصه خواني بازار خونړۍ پېښه (۱۹۳۰) د هغه د مبارزې یوه لویه بېلګه ده چې پکې لسګونه پښتانه د عدم تشدد د اصولو سره ولاړ وو.

د پاکستان تر جوړېدو وروسته ژوند

له ۱۹۴۷ وروسته، کله چې پاکستان جوړ شو، باچا خان د خپلو خلکو د حقونو لپاره د نوي حکومت پر وړاندې هم مبارزه روانه وساتله. هغه بیا بیا زندان ته لاړ، خو خپلې سولې مینې لارې ته وفادار پاتې شو.

نړیوال پېژند او جایزې

په ۱۹۸۵م کال کې د هند حکومت هغه ته د بهارات رتنا ستر ملي ایوارډ ورکړ، چې دا د هند تر ټولو لوړه مدني جایزه ده. هغه د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د سولې سفیر په توګه پېژندل کېده.

مړینه او میراث

باچا خان د ۱۹۸۸م کال د جنورۍ په ۲۰مه وفات شو. د خپلې وصیت له مخې په جلال آباد، افغانستان کې خاورو ته وسپارل شو. د هغه قبر د دواړو هېوادونو د سولې سمبول ګڼل کېږي.

پایله

باچا خان بابا موږ ته دا درس راکوي چې د مینې، ورورولۍ او علم له لارې هم د ظلم پر وړاندې مبارزه کېدلی شي. د هغه ژوند د دې خبرې ثبوت دی چې ریښتینی ځواک په انسانیت او زړورتیا کې دی، نه په وسلو او زور کې.

Writer's Ali Yousafzai