Abatneh Baye

👉👉 የጨቅላ ህፃናት ቅርሻት እና መፍትሄዎቹ

👉 #ቅርሻት በጣም ብዙ #ህፃናት ላይ ከተወለዱ ጀምሮ የሚታይ ምልክት ሲሆን በከፍተኛ መጠን የሚታይበት እድሜ ደሞ ከ 3 ወር - 5 ወር ባለዉ ጊዜ ነው::

👉 ይህ አይነቱ የ ህፃናት ቅርሻት መደበኛ ቅርሻ (Gastroesophageal reflux - GER) ይባላል ::

👉 መደበኛ ቅርሻት(GER) አብዛኞቹ ህፃናት ላይ ምግብ ከሚጀምሩብት 6 ወር ጀምሮ ቀስ በቀስ እየቀነስ 9-12 ወር ባለዉ የእድሜ ክልል ዉስጥ ሙሉ ለሙሉ ሊቆም ይቺላል::

👉 #የህፃናት ቅርሻት ዋና ምክንያቱ የምግብ ቱቦ መቆለፊያ(sphincter) ያልዳነረ በመሆኑ እና ህፃናት የጨጓራቸው መጠን ዝቅተኛ ስለሆነ ሆዳቸው ሲወጠር በቀላሉ የበሉት ምግብ ወይም የጠቡት ወተት አይብ ወይም የተቆራረጠ ወተት መስሎ ሊወጣ ይቺላል ::

👉 ይሄም ምንም አይነት ጉልበት የማይፈልግ(effortless) እና ከትውከት በቀላሉ የሚለይ ምልክት ነው ::

✔️ ቅርሻት አብዛኛው ጊዜ ተፈጥሯዊ ምልክት ነው:: ሆኖም አንዳንዴ የበሽታ ምልክትም ሊሆን ይቺላል‼️

✔️ መደበኛ የሚባለው ቅርሻት በሕክምናው "Gastro esophageal reflux(GER)" ይባላል::

✔️ ሕክምና የሚያስፈልገው እና የበሽታ ምልክት የሆነው ቅርሻት ደሞ "Gastro esophageal reflux disease(GERD)" ይባላል::

🤔 ታዲያ ቅርሻት ጤናማ መሆኑን ወይም አለመሆኑ በምን እናወቃለን ❓️

🛑 ⚠️ ልጅዎ ላይ የሚከተሉት ምልክቶች ካሉ ቅርሻቱ የበሽታም ምልክት ሊሆን ስለሚችል በህፃናት ስፔሻሊስት ሀኪም መታየት ይኖርበታል‼️

🔹 በጣም ተከታታይ ቅርሻት እና ትውከት ካለ
🔹 ምግብ ሲበሉ ወይም ሲያዩ ወደ ዋላ ሰውነታቸውን መለጠጥ ካለ
🔹 ምግብን አለመቀበል(እምቢ ማለት) ካለ
🔹 በቅርሻት ወቅትመነጫነጭ እና ማልቀስ ካለ ወይም ምግብ መጥላትካለ
🔹 ክብደታቸው በበቂ መጠን ካልጨመረ
🔹 ሳል እና ሲር ሲር የሚል ድምፅ ሳምባ ላይ ካለ
🔹 ትኩሳት ካላቸው

🛑 እነዚህን እና እነዝህን የመሳሰሉ ምልክቶችን ካስተዋሉ ልጅዎ ምርመራ እና ሕክምና ያስፈልገዋል ማለት ነው❗️

🛑 እነዝህ ምልክቶች ግን ከሌሉ የሚከተሉትን መፍትሄዎች ይጠቀሙ

1. የጡት ወተት በበቂ መጠን ካለ የጣሳ ወተት አለመጠቀም

2. ምግብን(ወተትን) አነስ አነስ አርጎ መስጠት (ማጥባት)

3. ምግባቸውን ትንሽ አወፍሮ መስጠት (ከ6 ወር በታች ከሆኑ በ ትንሽ በትንሹ ማጥባት)

4. ስያጠቡ ከፍ አርጎ(upright)ማጥባት

5. ካጠቡ በዋላ በአግባቡ ማስገሳት በተጨማሪ ከፍ አርገው ከ20-30 ደቂቃ መያዝ

6. ጡት የሚጠባከሆነአየር አብሮ እንዳይስብ የጡቱን አብዛኛውን ክፍል ልጁእንጎርስ ማድረግ

7. ጡጦ ከሆነ የሚጠቀመው ጡጦ ጫፍ በወተት ብቻ እንዲሞላ እና አየር እንዳይገባው በደንብ ከፍ ማድረግ

👉 ወላጆች ማወቅ ያለባችሁ ነገር ልጆዎ ጡት ወተት እየጠባ ከሆነ ወደ ጣሳ ወተት መቀየር አስፈላጊ አይደለም ::

👉 ሆኖም ግን ቅርሻቱ በጣም ከባድ ከሆነ ወይም ተጨማሪ ምልክቶች ካመጣ የህፃናት ስፔሻሊስት ሀኪም ቢያየው ይመከራል።

የጡቴን ወተት መጠን ለመጨመር ምን ማድረግ አለብኝ?

ቶሎ ቶሎ በመደጋገም በቀን እስከ 12 ጊዜ ወይም ከዚያ በላይ ማጥባት።
ጡትዎን አመቻችቶ ማቅረብ እንጂ አንደ አንጀራ አናት ጡጦ አድርጎ አለማቅረብ።

ለህጻኑ ጡት ሲያጠቡ በመከካከል ያለን ጊዜ ማሳጠር። ልጅዎ ባይተኛ ወይም ረጋ ቢልም አንኳን መመገብ አለብዎ። ህጻኑ አሰኪያለቅስ አይጠብቁት።
ከመተኛትዎ በፊት ተጨማሪ ምግብ ለመስጠት ከአንቅልፉ ያንቁና ይመግቡት። በአያንዳንዱ ጡት ማጥባት ላይ አያንዳንዱን ጡት ሁለቴ ወይም ከዚያ በላይ እንዲጠባ ማድረግ።

የህጻኑንና የጡትዎን አቀማመጥ ለመጥባት ተመቺነት ያረጋግጡ። ልጅዎን አመቻችተው ወደ ጡትዎ ካቀረቡለት ወተቱ በደንብ ይሳብለታል።

የህጻን ምግብ ሁልጊዜ ተሞልቶ መጠበቅ ይኖርበታል። ህጻን ምግብ ተሰጥቶት ከ20 አስከ 30 ደቂቃዎች ካለፈ በኋላ ትንሽ ቢጠባ ጡትዎ በራሱ ብዙ ወተት መያዝ ይገደዳል። የጡጦ ወተት ከላይ ሲጠባለት አያለቀ የሚሄድ ሲሆን፤ በተቀራኒ የጡተሰ ወተት ምንም ያህል ቢጠባለት፤ የጡት ወተት ፈጽሞ አያልቅም።

የምግብ ፍላጎቱ አንዳይቀንስና በደምብ እንዲጠባ፤ ከጡትዎ ወተት የተለየ ምግብ በጡጦ አድርገው አይመግቡት። በጣም ትንሽ የሆኑ ህጻናትን በትንሽ ሲኒ አንኳን መጠጣትን ማስተማር ይቻላል። ከጡት ወተት የተለዩ ሌሎች ዓይነት ወተቶችን ለልጅዎ የሚሰጡ ከሆነ ግን የልጅዎ የጡት መጥባት ፍላጎት ይቀንስበታል፡

በተቻለ መጠን አረፍት ያድርጉ። ምግብዎብ በደምብ ይመገቡ፤ ሲጠማዎት መጠጣት። ሰውነትዎን በማዝናናት የጡትዎን ወተት ማፍለቅ ችሎታ ያዳብራል።

ልጅዎን በሚያጠቡበት ጊዜ ጡቶችዎን መደባበሱ ለወተት መጠን መጨመር ይረዳል። ጡትዎ ወተት እንዲሞላልዎ እንዲረዳ ልጅዎን በማቀፍ ከአካል ቆዳ ለቆዳ ጋር ግንኙነት ማካሄድ ነው።

የወንድ ልጅ ግርዛት ጥቅሞች

1 ለሽንት ቧንቧ[ቱቦ] ኢንፌክሽን የመጋለጥ ዕድልን ይቀንሳል

2 ለአባላዘር በሽታ የመጋለጥ ዕድልን ይቀንሳል

3 በወንድ ብልት ላይ ሊከሰት ከሚችል የካንሰር እና የብልት ጫፍ ቆዳ ላይ ሊከሰት ከሚችል በሽታ ይከላከላል

4 የብልት ጫፍ ቆዳ መሸብሸብ እንዲሁም ከልክ በላይ ወደፊት በመምጣት ከሚከሰት የሽንት መቆጣጠር ችግርና ኢንፌክሽን ይከላከላል

5 በቀላሉ የብልት ጫፍ ንፅህናን ለመጠበቅ ይረዳል.።

⏩ #በፊንጢጣ ኪንታሮት በሽታ ተቸግረዋል
እንግዲያውስ ምንም ህመም ቁስለት ሳይኖረው በቤትዎ ካሻዎ ወደ ቢሮአችን ጎራ ብለው መፍትሔ ያግኙ
ልብ ይበሉ የኪንታሮት መፍትሔ በባለሞያ ቢሰጥ ይመከራል።

👉 #ከፊንጢጣ ኪንታሮት በሽታ በቀላሉና በአጭር ቀን ይገላገሉ

⏩ #የፊንጢጣ ኪንታሮት ምልክቶች
✔ ሕመም የሌለው ከፊንጢጣ የሚፈስ ደም
✔ በሰገራ መውጫ አካባቢ ማሳከክ
✔ ሕመም ወይንም አለመመቸት
✔ በፊንጢጣ አካባቢ እብጠት ናቸዉ፡፡

⏩ የሚያስከትሉ ምክንያቶች
⭐ ሠገራን ሲያስወግዱ ለረጅም ጊዜ ማማጥ
⭐ ለረጅም ሰዓታት በመፀዳጃ ቤት መቀመጥ
⭐ የሆድ ድርቀት (ለረጅም ጊዜ የቆየ)
⭐ ከመጠን ያለፈ ውፍረት
⭐ እርግዝና
⭐ የፋይበር መጠኑ የቀነሰ ምግብ መመገብ
⭐ ቁርጥማት
⭐ የጀርባ ህመም
⭐ መቀመጫ አካባቢ ምቾት አለመሰማት

⏩
☑የመፀዳዳት ወይም ሽንት ቤት የመቀመጥ ስሜት ሲሰማዎት ቶሎ ወደ ሽንት ቤት ይሂዱ፡፡
☑ሲፀዳዱ ዓይነ ምድርዎን ለማስወገድ ማማጥ የለብንም ተፈጥሮ በለገሰችን መንገድ በራሱ ጊዜ እንዲወገድ ይተውት፡፡
☑ሽንት ቤት ተቀምጠው በፍጹም ጋዜጣ ወይም ሌላ ነገር አያንብቡ፡፡
☑ለረጂም ጊዜ መቀመጥ ወይም መቆም የለብንም
☑የሚቻል ከሆነ ከባድ ነገሮችን በተደጋጋሚ አያንሱ፡፡ የሚያነሱ ከሆነ ደግሞ ትንፋሽዎን ሳያምቁ በሚያነሱበት ጊዜ ወደ ውጪ ይተንፍሱ፡፡
☑ነፍሰጡር(እርጉዝ) ከሆኑ በዳሌዎ አካባቢ ያለውን የደም ፍሰት ውጥረት ለመቀነስ በጐንዎ ይተኙ፡፡
☑የሆድ ድርቀትን ይከላከሉ
☑በየዕለቱ የሚመገቡት ምግብ ውስጥ ፍራፍሬ፣ አትክልቶችና ጥራጥሬዎችን ይጨምሩ እነዚህ ምግቦች ከፍተኛ የሆነ ፋይበር አላቸው፡፡
☑በቂ የሆነ ውሃ ይጠጡ
☑በየቀኑ እንቅስቃሴ ያድርጉ፦ መካከለኛ የሆነ ቢያንስ ለ2 ½ ሠዓት እንቅስቃሴ ያድርጉ፡፡

⏩ #የፊንጢጣ ኪንታሮት መፍትሔ
👉 #የእንቧጮ አበባና ቅጠል
👉 #የጎርጠብ ሥር
👉 #የምድር እንቧይ ፍሬ

⏩ የእነዚህን እፅዋት ሥሩን አበባውን በንፅህና አዘጋጅቶ ቀጥቅጦ አድርቆ አልሞ ነፍቶ ለጋ ለጋውን ቅጠል ቀጥፎ ጨቅጭቆ አድርቆ አልሞ ነፍቶ ሁሉንም በእኩል መጠን በማገናኘት መቀመም የተቀመመውን ውሀ ባልነካው ቅቤ እየለወሱ ኪንታሮቱ ካለው ላይ ከ፯ _፲፬ ቀን ጥዋትና ማታ ቢቀቡት የፊንጥጣ ኪንታሮት ፈፅሞ ይጠፋል።

(Kidney Failure) የኩላሊት ውድቀት ኩላሊታችን በድንገት ደምን የማጣራት ስራዉን ሲያቆም የሚከሰት በሽታ ሲሆን ደማችን ውስጥ ያለው ቆሻሻ በተጠራቀመ ቁጥር አደገኛ የኬሚካል አለመመጣጠንን ይፈጥራል ፡ የኩላሊት ውድቀት በአብዛኛው ሆስፒታል ውስጥ ገብተው "critically ill" በሆኑ ሰዎች ላይ ሲከሰት አሁን አሁን ግን ሳይታወቅ ስር ሰዶ ድንገተኛ አደጋ ሲያደርስ ይታያል ፡ በመሆኑም ከማጋጠሙ በፊት ለመከላከል እንዲቻል አንዳንድ ምልክቶቹ እነሆ ፡-

- የሽንት መቀነስ
- የታችኛው እግር እብጠት
- የትንፋሽ ማጠር
- ትክክለኛ ያልሆነ የልብ ምት
- የድካም ስሜት
- የልብ ላይ ህመም ወይም የጫና ስሜት
- በጣም ሲብስ ራስን መሳት እና ማንቀጥቀጥ የመሳሰሉት ናቸው ።

🔬⛑ በኦፖሬሽን ከወለዱ በኋላ የማገገም ሂደት እና የሚጠበቁ ነገሮች?⛑🔬

እርግዝና እና መውለድ በሰውነትዎ ላይ ትልቅ ለውጥ ያመጣሉ። ከሆድ ህመም እስከ የስሜት መለዋወጥ።

በሲሴክሽን (C/S) ለመውለድ አቅደው ከሆነ ስለ ማገገሚያ ሂደት ጥያቄዎች ሊኖርዎት ይችላል። ምን ያህል ምቾት ይሰማዎታል? የትኞቹ የጡት ማጥባት አቀማመጦች (ፖዚሽኖች) ለእርስዎ በተሻለ ሁኔታ ሊሠሩ ይችላሉ?

በማገገሚያ ወቅት እራስዎን እና ልጅዎን እንዴት እንደሚንከባከቡ መረዳት ግድ ይሎታል።

🔬🚑 ለቁስሉ መደረግ ያለበት ጥንቃቄ?

📌ቀለል አድርጎ ማየት።

በቻሉት መጠን እረፍት ያድርጉ። እርስዎ እና ልጅዎ የሚፈልጓቸውን ነገሮች በሙሉ በሚደርሱበት ቦታ ለማስቀመጥ ይሞክሩ። በመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት ከልጅዎ የበለጠ ከባድ ነገር ከማንሳት ይቆጠቡ።

📌የህመም ማስታገሻ ይውሰዱ።

ሕመምን ለማስታገስ፣ ሃኪሞ ibuprofen፣ አሲታሚኖፌን ወይም ሌሎች ሕመምን ለማስታገስ መድኃኒቶችን ሊያዝሎዎ ይችላል። አብዛኛዎቹ የህመም ማስታገሻ መድሃኒቶች ጡት ለሚያጠቡ ሴቶች ደህንነታቸው አስተማማኝ ነው።

🩸🦠የኢንፌክሽን ምልክቶችን ይመልከቱ።

የቀዶ ጥገናው ቁስል ላይ የኢንፌክሽን ምልክት ካለ ያረጋግጡ። ያበጠ ወይም የሚያፈስ ፈሳሽ ካለ ወደ አቅራቢዎ ያለ ጤና ጠቋም ይሂዱ።።

🥛ከሲሴክሽን በኋላ ጡት ለማጥባት አመቺ የሆኑ አቀማመጦች (ፖዚሽኖች)?

🔬🚑ከ C/S በኋላ ወዲያውኑ ጡት ማጥባት መጀመር ይችላሉ። በቀዶ ጥገና ማገገም ወቅት በደንብ የሚመቹ የጡት ማጥባት አቀማመጦች (ፖዚሽኖች) የሚከተሉት ናቸው፦

📌1. የኳስ አያያዝ ፡
- እናት ምቹ በሆነ ቦታ ትቀመጣለች፡፡
- ህጻኑ በእናቱ ክነድ እና ደረት
መሀከል ሽጉጥ ብሎ በጀርባው
ይተኛል (ለህፃኑ እና ለእናቱ የተሻለ ምቾት
የሚሰጣቸው ከሆነ ለድጋፍ ትራስ ወይም
ብርድልብስ ይጠቀሙ)።
- የህፃኑን ሰውነት በእናቱ ክነድ መደገፍ።
- የእናት እጅ የሕፃኑን ትከሻ እና አንገትን
ይደግፋል ፡፡

📌2. በጎን የማጋደም አቀማመጥ ፡
- እናት ምቹ በሆነ አተኛኘት በጎኗ ጋደም
ትላለች።
- ህፃኑ ከእናቱ ጎን ለጎን ፣ ሆድ እና ሆድ
በመነካካት ይተኛለች።
- በአንድ እጇ የልጇን ጀርባ ትደግፋለች።
- አንዴ ልጁ ጡት ከያዘ፣ በሌላኛው
እጆ የራሶን ጭንቅላቶን ትደግፋለች።

የወር_አበባ_በሄደ_በሚቀጠለው_ቀን_ግንኙነት_ባደርግ እርግዝና_ይፈጠራል? እና መሰል ጥያቄወች በብዛት ይጠየቃሉ

👉አንድ ቋሚ የወር አበባ ያላት ሴት የወር አበባ በአማካይ በየ 28 ቀኑ ይመጣል ተብሎ ይታሰባል
👉ነገር ግን ከ21 __እሰከ 35 (ሲፈጥን በየ 21 ቢበዛ ደግሞ በየ 35 ቀንሊመጣይችላል) ማለት ነው
👉ስለዚህ ርግዝና የሚፈጠረው መቸ ነው የማይፈጠረውስ መቸ ነው ?
👉በአማካይ መደበኛ የሚባለውን ወስደን ስናይ የወር አበባ በየ 28 ቀን ይመጣል
👁የወር አበባ በጀመረ የመጀመሪያወቹ 5 ቀናት በአማካይ የወር አበባ የሚፈሰባቸው ቀናት ናቸው።
👁ከ 6ኛው _ 14 ኛው ቀን ያለው Follicular phase ይባላል።ይህም ኢስትሮጂን :FSH የሚባሉት ሆርሞኖች የሚጨምሩበትና የማህፀን ግድግዳ እየወፈረ የሚሄድበት ጊዜ ነው
👁14 ኛው ቀን ውፃት(ovulation) ይባላል። እንቁላል ለፅንሰት ዝግጁ ሆኖ ይወጣል ማለት ነው።በዚህ ግዜ የግብረ ስጋ ግንኙነት ከተፈፀመ ርግዝና የመፈጠር እድሉ በጥም ከፍተኛ ነው
👁ከ 14 _28ኛው ያለው ቀን lutheal phase ይባላል።ርግዝና ከተፈጠረ ማህፀን ፅንሱን ለማሳደግ ዝግጁ የሚሆንበት ጊዜ ካልተፈጠረ ደሞ የዳበረው የማህፀን ወለል በመፈራረስ በወር አበባ መልክ የሚፈስበት ጊዜ ነው።
👁ሰለዚህ 14 ኛው ቀን ላይ ርግዝና ይፈጠራል።ነገር ግን የወንድ ስፐርም የሴትብልት ላይ እስከ 5 ቀን ድረስ ሳይሞት ይጠብቃል
👁 እንቁላልም ከወጣች ጀምሮ እስከ 24 ሰዓት ሳትሞት ትጠብቃለች።
ስለዚህ ከ 14 ኛው ቀን 5 ቀን ወደ ፊት ና 3 ቀን ወደ ሗላ እርግዝና የሚፈጠርባቸው ቀናት ናቸው።
የወር አበባ በየ 28 ቀን የማይመጣ ከሆነ ና ቋሚ ከሆነ ከ14 ኛው ቀን እሰከ 28 lutheal phase ያልነው ቋሚ 14 ቀን ስለሆነ ተመሳሳይ ሰሌት በመጠቀም ማወቅ ይቻላል።

Iron በእርግዝና ጊዜ

✍️ አንድ በእርግዝና ወቅት ላይ ያለች ሴት 1 ግራም Iron ለመላ የእርግዝና ጊዜዋ ያስፈልጋታል።

📌 500ሚ.ግ - ቀይ የደም ህዋሶችሽን ለመጨመር
📌 300ሚ.ግ - ወደ ህፃንሽ የሚሄድ
📌 200ሚ.ግ - በተለያየ ምክንያት ከሰውነትሽ ለምታጪው Iron የሚተካ ይሆናል

✍️ 💊 ስለዚህ በእርግዝናሽ ጊዜ ከ 30-60 ሚ.ግ elemental Iron በቀን ያስፈልግሻል ማለት ነው።

✍️ ብዙውን ጊዜ በእርግዝናሽ ሰዓት የሚከሰተው የደም ማነስ ከIron እጥረት የመጣ ሲሆን እሱም Iron deficiency Anemia እንለዋለን።

✍️ እሱም የሚታወቀው የደም መጠንሽን የሚለካው Hgb (Hemoglobin) የተባለው ቀይ የደም ህዋስሽ ላይ የሚገኝ መጠኑ ከ 10gm% በታች ሲሆን ነው።

✍️ ስለዚህ በመጀመሪያው እንዲሁም በሁለተኛው የቅድመ ወሊድ ክትትል ሂደትሽ ላይ የሚሠጡሽን ሠላሳ ሠላሳ የIron እንክብሎች (Tablets) ,አንድም ሳታስቀሪ ተጠቀሚ ።

👌🤰🏻ላንቺ የሚሰጠው ጥቅም

- ከእርግዝና ጋር ተያይዞ ለሚመጣ የደም ማነስ ለመከላከል
- የሰውነትሽን የIron መጠን ለመጨመር

👌👼 ለፅንሱ የሚሰጠው ጥቅም

- የደም ማነስን ይከላከላል
- በቂ የ ኦክስጅን አቅርቦት ይጨምራል
- ለፅንሱ የጭንቅላት እድገት ጠቃሚ ነው

💊አወሳሰድ💊

✍️ Iron Tablets በባዶ ሆድ ቢወሰድ ወደ ደምሽ የሚገባው የIron መጠን ከፍተኛ ይሆናል ።

✍️ ነገር ግን የማቅለሽለሽ እንዲሁም ጨጓራሽን የማቃጠል ስሜት ካለሽ ምግብ ከተመገብሽ በኋላ ብትወስጅው መጠኑ ይቀንስ እንጂ ጥቅሙ እጅጉን የላቀ ነው።

✍️ ከፍተኛ የሆነ ማቅለሽለሽ እና ማስታወክ ካለ እንክብሉ(Tablet) ወደ ሽሮፕ(Syrup) ሊቀየር ይችላል።

⚠️⚠️ሳልወስድ ብተወው ካልሽ የሚከሰቱ ጉዳቶች⚠️⚠️

🩸በእርግዝና ጊዜ የደም ማነስ (ላንቺም ለፅንሱም)
🩸በቂ የIron መጠን ስላሌለሽ ከወሊድ በኋላ የደም ማነስ በተለይ በወሊድ ጊዜ ደም ከፈሰሰ
🩸 የደም ማነሱ መጠኑ በጣም ከፍተኛ ከሆነ ደግሞ የልብ ድካምን(Cardiac Failure) ሊያስከትልብሽ ይችላል።

#ፎሊክ #አሲድ #እና #እርግዝና
======
#ፎሊክ #አሲድ #ምንድን #ነው?
=====
✍ፎሊክ አሲድ “ፎሌት” የሚባለው ቫይታሚን ቢ 9 ሰው ሠራሽ ምርት ነው።
✍እርግዝና ገና ሲታሰብ ጀምሮ አንዱ መወሰድ ያለበት ወሳኝ ንጥረ ነገር ፎሊክ አሲድ ነው።

#ፎሊክ #አሲድ #መወሰድ #ያለበት #መቼ #ነው???
========
✍ፎሊክ አሲድ እና ሌሎች ወሳኝ ንጥረ ነገሮችን ጽንስ ከመፈጠሩ በፊትም ሆነ በእርግዝና ጊዜ መውሰድ እጅጉን አስፈላጊ ነው።
✍የፎሊክ አሲድ እንክብሎች ለመጸነስ እየሞከሩ ላሉ ሴቶችም ሆነ ለነፍሰ ጡሮች እንዲወስዱ የሚመከር ነው።

#ፎሊክ #አሲድን #በተፈጥሮ #ከምን #ከምን #እናገኛለን???
======
✍ፎሌት ወይም ቫይታሚን ቢ 9 በተፈጥሮ የሚከተሉት ምግቦች ውስጥ ይገኛል፦
👉🏾 አረንጓዴ ቅጠላማ አትክልት (ጎመን፣ ጥቅል ጎመን፣ ቆስጣ የመሳሰሉ)
👉🏾 ብርቱካን፣ መንደሪን እና ሎሚ
👉🏾 ጥራጥሬ
👉?? ለውዝ

#በምግብ #የምናገኘው #ፎሊክ #አሲድ #ለምን #አይበቃንም???
======
✍ከእርግዝና ጊዜ ውጪ ላሉት ጊዜያት ከምግብ የሚገኘው ፎሌት በአብዛኛው በቂ ነው።

✍ሆኖም ፎሌት ምግብ ሲበስል በቀላሉ ሊጠፋ ይችላል።

#ፎሊክ #አሲድ #መውሰድ #ለምን #ይጠቅማል???
======
✍ለማርገዝ እየሞከሩ ላሉ ሴቶች እና ለነፍሰ ጡሮች በተጨማሪ ፎሊክ አሲድ መውሰድ ይኖርባቸዋል።

❖ፎሊክ አሲድ ከአፈጣጠር ጋር ተያይዞ የሚመጡ
✔የአከርካሪ አጥንት ክፍተት(Neural tube defect),
✔የቅንጭላት አጥንት ከፍተትን(encephalocele) እንድሁም
✔በቂ ቅንጭላት አለመፈጠርን (anencephaly)በከፍተኛ ሁኔታ ይከላከላል፡፡
========

በእርግዝና ጊዜ የሚከሰት የደም ግፊት በሽታ ወይም ፕሪኤክላምስያ(preeclampsia)

ፕሪኤክላምስያ ምንድነው?

ፕሪኤክላምሲያ አንዳንድ ሴቶች ነፍሰጡር በሚሆኑበት ጊዜ የሚከሰት በጣም አደገኛ ሁኔታ ነው። አብዛኛውን ጊዜ የሚከሰተው በእርግዝና ሁለተኛ አጋማሽ (ከ 20 ሳምንታት በኋላ) ነው። በምጥ ወቅት ወይም ህጻኑ ከተወለደ በኋላም ሊከሰት ይችላል።

ፕሪኤክላምሲያ ያለባቸው ሴቶች ከፍተኛ የደም ግፊት ሲኖራቸው በተጨማሪም በሽንታቸው ውስጥ በጣም ብዙ ፕሮቲን ይኖራል። ችግሩ በጊዜ ታውቆ አስፈላጊ ህክምና ካልተደረገ በጉበት ፣በ ኩላሊት ፣ በአይን እና ሌሎች የሰውነት ክፍሎች ችግር ሊፈጥር ይችላል። በተጨማሪም ጽንሱ ጥሩ ላይሆን ይችላል እና ክብደቱ ትንሽ ሊሆን/ሊቀጭጭ ይችላል።

የፕሪኤክላምስያ ምልክቶች ምንድ ናቸው?

አብዛኛውን ጊዜ ፕሪኤክላምስያ ያለባቸው ሴቶች ከወትሮው የተለየ ስሜት አይሰማቸውም። ፕሪኤክላምሲያ አደገኛ ደረጃ ካልደረሰ በስተቀር አብዛኛውን ጊዜ የሕመም ምልክት አይኖረውም። አደገኛ ደረጃ የደረሰ ፕሪኤክላምስያ የህመም ምልክቶች የሚከተሉትን ያካትታሉ

● ሃይለኛ ራስ ምታት

● የእይታ ለውጥ - የደበዘዘ እይታ፣ የመብረቅ ብልጭታ ወዘተ

● የሆድ ሕመም ፤ በተለይ የላይኛው ሆድ,ከ ቀኝ ጡት ስር

ከእነዚህ ምልክቶች መካከል አንዳቸውም ቢኖሩ ለዶክተርዎ ወይም ለነርስዎ ይንገሩ። እነዚህ በሽታዎች በመደበኛ እርግዝና ሊከሰቱ ስለሚችሉ ፕሪኤክላምስያ ላይኖር ይችላል። ነገር ግን ዶክተርዎ እንዲያውቁት ማድረግ በጣም አስፈላጊ ነው።

ፕሪኤክላምስያ ጽንሱ ላይ ምን ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል?

ፕሪኤክላምስያ በጽንሱ ላይ የሚከተሉት ችግሮች ሊያስከትል ይችላል

● የሕፃኑን እድገት መቀነስ/መቀጨጭ

● የአምኒዩቲክ ፈሳሽ(እንሽርት ውሃ) መጠን መቀነስ
የእንግዴ ልጁ ከቦታው መላቅና ተያያዥ ደም መፍሰስ

እነዚህ ሁኔታዎች በሚከሰቱበት ጊዜ የጽንሱ እንቅስቃሴ ከወትሮው ሊቀንስ ይችላል ። በመሆኑም ጽንሱ ልክ እንደማንኛውም ጊዜ የማይንቀሳቀስ ከሆነ ዶክተርዎን ወይም ነርስዎን ያሳውቁ። ሐኪምዎ ወይም ነርስዎ በጽንሱ ላይ የሚያጋጥሙትን ችግሮች ለመፈተሸ ምርመራ ያደርጋሉ።

የፕሪክላምፕስያ ምርመራ አለ?

አዎ። ሃኪምዎ ወይም ነርስዎ የደም ግፊትዎ እና የሽንትዎ የፕሮቲንመጠን በመለካት ፕሪክላምፕስያ መኖሩን ያጣራሉ። በተጨማሪም የውስ የ ሰውነት ክፍሎች (ኩላሊት,ጉበት...) እንደ ሁኔታው ​​እየሠሩ መሆናቸውን ለማረጋገጥ የደም ምርመራ ማድረግ ያስፈልጋል።

ሀኪምዎ ወይም ነርስዎ የደም ግፊትዎን ሲነግሩ ሁለት ቁጥሮች ይናገራሉ። ለምሳሌ ዶክተርዎ ወይም ነርስዎ የደም ግፊቱ ከ140/ 90 ነው ይል ይሆናል። የፕሪኤክላምስያ በሽታ ካለብዎ የላይኛው ቁጥር 140 ወይም ከዚያ በላይ መሆን አለበት ፤ እንዲሁም የታችኛው ቁጥር 90 ወይም ከዚያ በላይ መሆን አለበት። በተጨማሪም በሽንትዎ ውስጥ ከመጠን በላይ ፕሮቲን ወይም አንድ እና ከዚያ በላይ ከሆኑት የውስጥ የሰውነት ክፍሎችዎ(ኩላሊት,ጉበት...) ጋር ችግሮች ሊኖርብዎ ይችላል።

ፕሪኤክላምስያን እንዴት ማከም ይቻላል?

ለፕሪኤክላምስያ ፈውስ ህፃኑን ማዋለድ ነው

ሐኪምዎ ህፃን ልጅዎን ወዲያውኑ ከማዋለድ ወይም ከመጠበቅ የትኛው እንደሚሻል ይወስናል።

የመውለጃ ጊዜ ቀንዎ ከደረሰ(37 ሳምንት ከደረሰ) እንዲወልዱ ይደረጋል። አብዛኛዎቹ ሴቶች የምጥ መርፌ ተሰጥቷቸው በማህፀን በኩል በተለመደው መንገድ ይወልዳሉ። ነገር ግን በአንዳንድ ሁኔታዎች ምክኒያት በኦፕሬሽን ማዋለድ አስፈላጊ ሊሆን ይችላል።

የጽንሱ እድሜ ገና ከሆነ (ከ37 ሳምንት በታች ከሆነ)እና የርስዎ የህመም ደረጃ ከባድ ካልሆነ ዶክተርዎ የጽንሱ የመውለጃ ቀን እስኪደርስ ድረስ ሊጠብቁ ይችላሉ። ይህ ህጻን ለማደግ ተጨማሪ ጊዜ ለመስጠት ነው።

ሐኪምዎ ወይም ነርስዎ ለመጠበቅ ከወሰኑ ለርስዎም ሆነ ለልጅዎ ክትትል ለማድረግ ሆስፒታል ውስጥ መቆየት ያስፈልግዎት ይሆናል። በዚህም ጊዜ ለፅንሱ ሳንባ ማጠንከሪያ ይሰጣል።

የደም ግፊትዎ በጣም ከፍ ያለ ከሆነ ዶክተርዎ ወይም ነርስዎ የደም ግፊቱን ለመቀነስ መድሃኒትን ሊሰጥዎ ይችላል። ይህ በግፊቱ ምክንያት ስትሮክ የተባለ የጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስ እንዳይደርስብዎት ነው።

በፕሪኤክላምስያ ሴቶች አንዳንድ ጊዜ የሚጥል በሽታ አይነት መንቀጥቀጥ እና ራስን መሳት ሊኖራቸው ይችላል። ይህንን ለመከላከል ዶክተርዎ ወይም ነርስዎ መድሃኒት ሊሰጡዎት ይችላሉ።

ፕሪኤክላምሲያን ለመከላከል ምን ማድረግ እችላለሁ?

ፕሪኤክላምሲያን ለመከላከል/የመከሰት እድል ለመቀነስ ማድረግ የሚችሉት የቅድመ እርግዝና ምርመራ, የቅድመ ወሊድ ክትትል በቀጠሮ ቀንዎ መገኘት, አስፐኘሪን በሀኪሞ ከታዘዘ ከ 3ወር የ እርግዝና ጊዜ አንስቶ መጀመር እና ከላይ የተጠቀሱት ምልክቶች ከታዩ ባፋጣኝ ወደ ጤና ተቋም መሄድ ያስፈልጋል ።

በእርግዝና ጊዜ የሚከሰት ማቅለሽለሽና ትውከት

በእርግዝና ጊዜ የሚከሰት ማቅለሽለሽና ትውከት ምንድን ነው?

ይህ ብዙውን ጊዜ ከእርግዝና ጋር የሚከሰት ሲሆን ጠዋት ጠዋት ብቻ፣ ቀትር ላይ ፣ ከሰአት በኋላ ወይም ቀኑን ሙሉ ያለማቋረጥ ሊከሰት የሚችል ነገር ነው።በእርግዝና ጊዜ የሚከሰት ማቅለሽለሽና ትውከት አብዛኛውን ጊዜ በመጀመሪያዎቹ 3-4 የእርግዝና ወራት ውስጥ እየቀነሰ ሄዶ ይቆማል።

በእርግዝና ጊዜ የሚከስት የማቅለሽለሽና ትውከት ስሜት እንዲቀንስልኝ ምን ማድረግ አለብኝ?

የሚከተሉት በእርግዝና ጊዜ የሚከሰት ማቅለሽለሽና ትውከት እንዲቀንስ ይረዳሉ

● ቅባት የበዛባቸውና ቶሎ የማይፈጬ ምግቦችን አለመመገብ

● በቀን ውስጥ አነስ አነስ ያሉ ምግቦችን ቶሎ ቶሎ መመገብ

● ጥዋት ሲነሱ ከመኝታ ሳይወርዱ ደረቅ ዳቦ መብላት

● ሎሚ መምጠጥ

● ቀጭን የቅርንፉድ ሻይ በቀን 3 ጊዜ መጠጣት

● በሃኪም የሚታዘዙ የትውከት መድሃኒቶችን መውሰድ

ሃኪም ማየት ያስፈልገኛል?

ከማቅለሽለሹ ጋራ አብሮ ማስታወክ ካለ፣ በዚህም ምክኒያት ምግብ የማይረጋ ከሆነና የክብደት መቀነስ ካስከተለ ሃኪም ቤት ሄዶ ህክምና ማድረግ ያስፈልጋል።

በተጨማሪም ከስር የተጠቀሱት ምልክቶች ከታዩ ሃኪም ማማከር አስፈላጊ ነው

● ደም የቀላቀለ ትውከት

● ከባድ የሆድ ቁርጠት ወይም ህመም

● የሰውነት የፈሳሽ መጠን መቀነስ ምልክቶች ለምሳሌ የሽንት መጠን መቀነስ ፣ የሽንት መቅላት ፣ ከተቀመጡበት ሲነሱ መንገዳገድ

እንዲህ በሚሆንበት ጊዜ በደም ስር የሚሰጥ ፈሳሽ እና የትውከት ማስታገሻ መድኃኒት መውሰድ አስፈላጊ ሊሆን ይችላል።

የዘር ፍሬ በቦታው አለመቀመጥ (Undescended te**is)

ምንነት፥ የወንድ ዘር ፍሬ ከትክክለኛው ቦታ ከከረጢቱ የታችኛው ክፍል ውጭ የሆነ ቦታ መገኘት

እንዴት ይከሰታል?

በእርግዝና ወቅት ጽንሱ በሚያድግበት ግዜ የወንድ ፍሬ በሆድ ውስጥ የሚፈጠር ሲሆን በኣብዛኛው ግዜ ከወሊድ በፊት ትክክልኛ ቦታውን ይዞ ህጻኑ ይወልዳል፡ አንዳንዶች ላይ ደግሞ ሁለቱም ፍሬ ወይም አንዱ ቦታው ላይ ሳይደርስ ወይም ትክክለኛ ቦታውን ስቶ ሌላ ቦታ ይዞ ይወለዳሉ።

ህክምናው?

ህጻኑ እንደተወለደ ከታወቀ በራሱ ሊወርድ ስለሚችል እድሜው 6 ወር እስኪደርስ ይጠበቃል።

ስድስት ወር ያለፍቸው ህጻናት ግን ከዛ በላይ ቢጠበቅ በራሱ የመውረድ እድሉ ዝቅተኛ በመሆኑ እና በመቆየቱ ፍሬው እየተጎዳ ስለሚሄድ በቀዶ ህክምና ወደቦታው መመለስ ያስፈልጋል።

ችግሩ ያልበት ህጻን ሳይታከም ቢቀር ምን ሊያመጣበት ይችላል?

የተለያዩ ጉዳቶች ቢኖሩም በዋነኝንት
1. የዘር ፍሬ ካንስር የመያዝ እድሉ ከፍ ይላል

2. መካንነት ሊያስክትል ይችላል፦ በተለይ ሁለቱም ፍሬ ያልቦታቸው ከሆኑ

3. ለኣደጋ ይጋለጣል

4. የዘር ፍሬው ደም ስር ሊዞር ይችላል (testicular torsion)